June 13, 2013

კლიმატის ცვლილება და უსაფრთხოების საკითხები აღმოსავლეთ ევროპის უსაფრთხოების ფარგლებში

კლიმატის ცვლილება და უსაფრთხოება საქართელოში

(მიმოხილვა)

დონორი: ევროკავშირის ინიციატივა "გარემოსდაცვითი უსაფრთხოება"

2013 წელი

მსოფლიოში არსებული 14 კლიმატური ზონიდან საქართველოს ტერიტორიაზე არსებობს 11 და სწორედ ესაა იმის მიზეზი, რომ კლიმატის ცვლილების გამოვლინება და გავლენა ქვეყნის ტერიტორიაზე ძალიან მრავალმხრივი და მძაფრია. ტემპერატურის (საშუალო, მინიმალური, მაქსიმალური) ზრდა იწვევს რა აორთქლების (ევაპორაციის) პროცესის ინტენსიფიკაციას, ამ პროცესს თავის მხრივ გავლენა აქვს თოვლის საფარის სისქის ზრდაზე მაღალმთიან რეგიონებში და ეს კი თავის მხრივ იწვევს წყალდიდობებსა და წყალმოვარდნებს. ბოლო ათწლეულებში გაძლიერებული მყინვარების დნობა და ნალექების გადანაწილებაში მკვეთრი ცვლილებები კიდევ ერთი მიზეზია ერთი მხრივ წყალდიდობებისა და ამავდროულად წყლის რესურსის კარგვისა.

შესაბამისად, საქართველოს ტერიტორიაზე გამოვლენილი კლიმატის ცვლილებით გამოწვეული პრობლემები, რომლებსაც გავლენა შეიძლება ჰქონდეთ ქვეყნის უსაფრთხოებაზე შემდეგია:

  • სასმელი და სარწყავი წყლის დაფიციტი ნალექების შემცირების, მყინვარების სწრაფი დნობის და მოთხოვნილების ზრდის ფონზე;
  • ამინდის ექსტრემალური მოვლენებით გააქტიურებული გეოლოგიური და ჰდროლოგიური პროცესები: წყალდიდობები/წყალმოვარდნები, ღვარცოფები, ზვავები, მეწყერები და შტორმების ინტენსიურობის ზრდა შავ ზღვაზე. ყველა ამ მოვლენის საბოლოო შედეგი დაკარგული მიწები და ეკომიგრანტების გაზრდილი რაოდენობაა;
  • სოფლის მეურნეობაზე კლიმატის ცვლილების უარყოფითი გავლენა ძირითადად გამოწვეულია ქარების ზრდით, გვალვებით, სეტყვებით და ეს ყველაფერი ხელს უწყობს მიწების ეროზიას (ქარისმიერი, წყლისმიერი), გაუდაბნოების პროცესის დაჩქარებას, მეცხოველეობის დარგის შემცირებას და საფრთხეს უქმნის სურსათით უზრუნველყოფას;
  • ენერგეტიკის სექტორის საფრთხე ისაა, რომ მდინარის ჩამონადენის და სხვა ჰიდროლოგიური რესურსის შემცირება გამოიწვევს ჰიდროენერგიის გამომუშავების შემცირებას, რაც ქვეყნის ელექტროენერგიის 80%-ზე მეტს შეადგენს;
  • ეკოსისტემები, რომლებსაც საფრთხე ემუქრება: ტყეები, ტბები, მდინარეები, სანაპირო ზონები, მყინვარები, მიწები;
  • ჯანდაცვა- ახალი დაავადებები, ტრავმები და ფსიქიატრიული აშლილობები (გახშირებული ექსტრემალური ამინდის და გეოლოგიური საფრთხეების გამო), თბური ტალღები